Dzisiaj wszędzie na kuli ziemskiej oddaje się cześć zmarłym na swój sposób, również składane są ofiary, zapalane świeczki, czemu towarzyszy zaduma i wspomnienie tych co odeszli. W Polsce wprawdzie obchodzimy to święto raz w roku, ale nikt nikomu nie zabrania częściej odwiedzać cmentarze. Dbać o nie same i o ich historię. Kiedyś towarzyszyły temu różne wierzenia, zwyczaje i obrzędy ludowe.
Do dzisiaj. Cofając się troszkę w przeszłość przypomnę, że na przykład za czasów Adama Mickiewicza, obrzęd zaduszny zwano Dziadami, a to na cześć zmarłych przodków, zwanych dalej dziadami. Uroczystości odbywały się wówczas wiosną i jesienią - te główne, w nocy z 31 października na 1 listopada. W przygotowanej odpowiednio atmosferze, przywoływano duchy na "przeznaczoną dla nich ucztą obrzędową".
"W całej Polsce wierzono, że w noc poprzedzającą Dzień Zaduszny cienie zmarłych wychodzą w procesji z cmentarza, udają się do pobliskiego kościoła i słuchają tam mszy, którą celebruje zmarły proboszcz. Wierzono powszechnie, że w tę właśnie noc, dusze zmarłych - z łaski bożej - mogą odwiedzać swe domostwa. Zostawiano więc dla nich uchylone na noc drzwi i furtki, a na stole chleb i inne jadło. Na Podlasiu gotowano dla duszyczek kisiel owsiany i pełną jego miskę pozostawiano przez całą noc na stole".
W ramach tych świątecznych dni, prawie wszędzie w Polsce, "jałmużnę i jedzenie rozdawano szczodrze dziadom kościelnym, żyjącym z kwesty pobożnym pielgrzymom, chodzącym od kościoła do kościoła. Wierzono, że modlitwa dziada – człowieka bożego, będzie na pewno wysłuchana". Dziady w swych modlitwach mieli polecać Bogu bliskich zmarłych danej rodziny.
"Za każdą duszę dawano im pieniądze i chleb (który wcześniej dzielono na tyle kawałków ile zmarłych osób, wymienionych z imienia, było w rodzinie), a nawet gorącą kaszę, którą w garnuszkach przynoszono pod kościół lub pod mur cmentarny; bo w Dzień Wszystkich Świętych i w Dzień Zaduszny, zawsze można było spotkać, siedzących tam i modlących się głośno dziadów kościelnych".
Wtedy na wschodnich polskich terenach, w okolicy cmentarzy i na rozdrożach, palono wielkie ogniska, by dusze zmarłych mogły ogrzewać się przy nich, przed powrotem w zaświaty. Ogień wg wierzeń, miał również chronić ludzi żyjących przed złymi duchami i upiorami. Tak zwane ognie zaduszkowe rozpalano też na mogiłach osób zmarłych tragicznie (dot. zwłaszcza samobójców), których grzebano pod cmentarnymi murami.
1 i 2 Listopada to wciąż żywa tradycja obchodów Święta Zmarłych. Z obserwacji wynika, że jest to najprawdziwsza ludzka potrzeba tych obchodów, poparta wyrażaniem wdzięczności, miłości i pamięci o tych wszystkich którzy odeszli. Te dwa dni są w Polsce również dniami pamięci narodowej. Wszędzie płoną znicze - na cmentarzach oświetlają kwatery żołnierskie i groby powstańców.
Znajdujemy je również na grobach bezimiennych - czyli tych "polnych i leśnych mogiłach żołnierskich", jest to niezwykły akcent i dowód pamięci. Znicze są też układane przy tablicach pamiątkowych poświęconych poległym i zabitym we wszystkich wojnach. Płoną też na grobach ludzi szczególnie i wyjątkowo zasłużonych dla Polski i dla Jej kultury. To piękny obyczaj.
Dzisiejsze obchody Świąt Zmarłych są kontynuacją tych z przeszłości, a wspólnym ich mianownikiem jest wciąż ta sama idea i jakże niezmienna intencja, którą jest nasza PAMIĘĆ.
Mamy piękne święta. Ale tak, jak są piękne, tak są smutne.
Źródła: *swp.pl *wp.pl
Rysunki/obrazy: *bibliotekawszkole.pl *superkid.pl *polskokatolickie.pl
